Izba historyczna

IZBA HISTORYCZNA - piwnica MGOK ul. Starogrodzka 12

Powstanie i działalność Izby Historycznej w Pełczycach

Od 11 grudnia 2003, dzięki staraniom mieszkańców miasta zrzeszonych w Stowarzyszeniu Przyjaciół Ziemi Pełczyckiej, funkcjonuje Izba Historyczna  mieszcząca się w piwnicach Miejsko - Gminnego Domu Kultury.  W tym czasie zwiedziło ją ponad 4 tysiące osób. Inicjatorami i założycielami Izby byli Gerard Sopiński, Adam Krzyżaniak, Rafał Mrozik - Gliszczyński oraz Radosław Kancelarczyk. Powołanie do życia izby nie byłoby możliwe bez wsparcia nieżyjącego już niestety ówczesnego prezesa stowarzyszenia Stanisława Sowińskiego. Ogromną pomoc otrzymaliśmy i otrzymujemy do dzisiejszego dnia od Burmistrza Miasta i Gminy Pełczyce Mirosława Kluka.

      Obecnie ogromna liczba eksponatów, których ciągle przybywa, jest przechowywana w niewłaściwy sposób ze względu na brak miejsca i odpowiedniego wyposażenia technicznego. Dwa pomieszczenia, którymi dysponujemy są niewystarczające do wystawienia wszystkich eksponatów i stworzenia działów historycznych  od czasów  najdawniejszych do współczesnych.
     W Izbie Historycznej znajdują się znaleziska prehistoryczne  w tym  kamienne żarno z epoki kultury łużyckiej . Dział ten mieści się niestety w małej szklanej gablocie, w której znajdują się ponadto grotu, topór, kamienne przęśliki, naczynia gliniane , nóż w oprawie rogowej, szydło  kościane, rylec, kule kamienne. Eksponaty zostały przypadkowo znalezione przez mieszkańców Pełczyc na ogródkach działkowych w rejonie grodziska.
Większą część izby zajmują przedmioty użytku codziennego: stare żelazka, lampy naftowe, sierpy, kosy, urządzenia ciesielskie, ceramika, wagi, butelki, gofrownice, prawidła, młynki, maszynki do mięsa i soków  oraz inne narzędzia niezbędne w dziewiętnastowiecznym domostwie w tym zadziwiające urządzenie do łapania  dokuczliwych owadów  oraz gryzoni.
W jednej z gablot znajdują się przedwojenne dokumenty urzędowe, książeczki wojskowe, kolejowe oraz zdjęcia naszych pradziadków, którzy mieszkali na terenie zaboru rosyjskiego i służyli w tejże armii. Posiadamy np.: starodruk z XVIII w. wydany  na papierze czerpanym. Być może to księga zmarłych prowadzona przez pastora jednej z miejscowości Pomorza? Dla  badaczy historii -  nie lada gratka.
W gablocie poświęconej numizmatyce znajdują się monety  znalezione na naszych terenach.
Wśród monet odnaleźć możemy monetę  pochodzącą z czasów rzymskich, monety pruskie, książąt pomorskich w tym również monety polskie np. boratynka Jana Kazimierza. Większą część monet znaleziono przypadkowo na polach i ogródkach działkowych, jak również w ziemi wywożonej z krypty grobowej  kościoła w Pełczycach w trakcie prac budowlanych.
      W naszych zbiorach posiadamy również  przedmioty kultu religijnego  w tym mszał łaciński, przedwojenny testament, książeczki do nabożeństwa używane przez przedwojenne wojsko polskie oraz wydane w Holandii  dla dywizji pancernej  generała Stanisława Maczka. W jednym z pomieszczeń znajduje się zbiór hełmów  polskich, niemieckich i radzieckich. Posiadamy około 70 hełmów i zbiór ciągle jest powiększany o inne eksponaty. Pasjonaci do zbierania hełmów zostali zainspirowani dzięki książce wydanej przez  największego kolekcjonera i znawcę hełmów Jacka Kijaka. Ponadto z rzeczy militarnych udało się pozyskać masko gazowe, dużą kolekcję łusek, plecaki, saperki, orzełki, gąsienice czołgów,  medale wszystkich walczących armii  w czasie II wojny światowej .
Ciekawostkę zbiorów Izby Historycznej stanowi prawie dwumetrowa emaliowana reklama czekolady.
Chlubą muzeum jest pokaźna kolekcja widokówek Pełczyc i okolic skupowana od kolekcjonerów z całej Polski. Architekturę Pełczyc i okolic przedstawiają kopie około 120 zdjęć. W zbiorach znajdują się  zdjęcia ukazujące życie mieszkańców w okresie międzywojennym, jak również mieszkańców po wojnie - pionierów  Ziemi Odzyskanej.
Na zdjęciach znajduje się między innymi budowane w czynie społecznym remiza OSP w Pełczycach, MGOK w Pełczycach, w której mieści się Izba Historyczna . Znajdują się również zdjęcia  milicjantów, którzy jako pierwsi w miejscowości - jeszcze pod nazwą Bursztynowo - ( nazwę zmieniono na Pełczyce w roku 1947 ) rozpoczęli służbę dbając o bezpieczeństwo obywateli. W tamtych czasach nie była to wcale służba łatwa. Pozostała na Ziemiach Odzyskanych ludność niemiecka i o dziwo żołnierze radzieccy wrogo byli nastawieni do napływającej  ludności polskiej. Świadczą o tym zeznania świadków, którzy sami przed obroną wieczorami patrolowali miejscowości z bronią gotową do strzału. Niestety tych świadków jest coraz mniej.
        Członkowie Izby Historycznej i osoby ściśle z nią związane  pamiętając o zmarłych  zatroszczyli się o prawidłowe zabezpieczenie grobowca rodu  von Kalksteinów z Żydowa ( Siede), którzy w czasie wojny byli bardzo życzliwie  nastawieni do Polaków, gdyż okazało się, że  w  ich żyłach płynęła polska krew.  Co ciekawe,  to właśnie szlachcic z rodu Kalksteinów  Stolińskich  stanowił pierwowzór postaci  pułkownika Dowgirda z serialu „Czarne Chmury” . Była to postać autentyczna, a sam pułkownik został ścięty w Kłajpedzie na rozkaz elektora pruskiego  


                          

 


Członkowie Izby Historycznej w trakcie zabezpieczania grobowca, od lewej: Felicjan Lewandowski, Adam Krzyżaniak oraz Kamila  Krzyżaniak
Ostatnio odkryliśmy grobowiec rodzinny von  Kheller z  Niepołcka, którzy  w swoich włościach gościli architektów znanych na całym świecie, jak również gwiazdy niemego kina.






Nieopodal  znajduje się cmentarz niemiecki, na którym zachowały się tablice nagrobne wykonane z piaskowca z polskimi nazwiskami: Kowalski, Antonia Mizak  geb. Gliszczyński.

 

      
       W dniu 24 sierpnia 2007 roku po uzyskaniu pozwolenia od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków członkowie izby oraz jej sympatycy koło Przekolna rozpoczęli wykopywanie szczątków samolotu jak na początku mylnie sądzono bombowca typu Liberator B 24 D. Akcja szerokim echem odbiła się w środkach masowego przekazu, a i mieszkańcy naszego powiatu i nie tylko tłumnie  przybyli na miejsce wykopalisk. Wykopaliska okazały się częściami samolotu używanego przez armię  radziecką Aircobra P- 39.  Z  redaktorem  koła nr 21 Stowarzyszenia Saperów Polskich w Drawie majorem Andrzejem Szutowiczem współredagujemy biuletyn o tematyce historycznej pod nazwą Kawaliera.
      Zgromadzone przez nas dokumenty pozwoliły na odtworzenie  przebiegu  Święta Tataraku w Pełczycach, które przed wojną obchodzona w sierpniu każdego roku przez mieszkańców Bernstein. Święto obchodzono pod nazwą Kalmust Fest . Na święto chętnie przyjeżdżają byli mieszkańcy Pełczyc zrzeszeni  w stowarzyszeniu  Heimatt.Jesteśmy w trakcie sporządzania historycznych  miejsc , które warto odwiedzić w naszej okolicy. Być może w przyszłości zgromadzony materiał posłuży do stworzenia przewodnika po terenie Ziemi Pełczyckiej.

                                                                                   

Chcemy również dokumentować w formie wspomnień dzieje pionierów Ziem Odzyskanych – mieszkańców naszej gminy.